Journal of Psychological Science

fa اثربخشی بسته آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته والدین دارای فرزندخوانده بر استرس والدگری و ادراک شایستگی والدین The Effectiveness of an Educational Package Based on the Lived Experiences of Adoptive Parents on Parenting Stress and Parental Competence Perception تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: فرزندخواندگی یکی از مداخلات اجتماعی مؤثر در حمایت از کودکان فاقد سرپرست یا بدسرپرست است، اما والدین فرزندخوانده، به‌ویژه مادران، در مسیر پذیرش و تربیت کودک با چالش‌های روان‌شناختی، هیجانی و اجتماعی متعددی مواجه می‌شوند. این چالش‌ها می‌تواند به افزایش استرس والدگری و کاهش احساس شایستگی والدینی منجر شود. ازاین‌رو، طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته والدین می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سازگاری روان‌شناختی آنان ایفا کند. هدف: پژوهش حاضر باهدف تعیین اثربخشی بسته آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته چالش‌های والدین دارای فرزندخوانده بر استرس والدگری و ادراک شایستگی والدینی مادران دارای فرزندخوانده انجام شد. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران دارای فرزندخوانده شهر اصفهان در سال ۱۴۰۴ بود که از طریق سازمان بهزیستی استان شناسایی شدند. تعداد ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای بسته آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته والدین دارای فرزندخوانده را دریافت کرد و گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل فرم کوتاه مقیاس استرس والدینی آبیدین (1995) و مقیاس ادراک شایستگی والدینی هارتر (1985) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی در نرم‌افزار آماری 26 SPSS- انجام شد. یافته ها: نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که اجرای بسته آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته موجب کاهش معنادار استرس والدگری و افزایش معنادار ادراک شایستگی والدینی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه شد (05/0>P). همچنین اثرات مداخله در مرحله پیگیری سه‌ماهه نیز حفظ شد که بیانگر پایداری اثربخشی برنامه آموزشی است. نتیجه‌گیری: بسته آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته مادران دارای فرزندخوانده می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای آموزشی و مؤثر برای کاهش استرس والدگری و ارتقای ادراک شایستگی والدینی در مادران دارای فرزندخوانده به کار گرفته شود. اجرای این بسته در مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی، مراکز مشاوره خانواده، ادارات و مراکز تحت پوشش سازمان بهزیستی، و نیز مراکز و مؤسسات دارای مجوزِ فعال در حوزه فرزندخواندگی می‌تواند به ارتقای سلامت روان والدین و بهبود کیفیت تعاملات والد - کودک کمک کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background:  Adoption is one of the effective social interventions to support children without guardians or with inadequate guardians. However, adoptive parents, especially mothers, face numerous psychological, emotional, and social challenges in the process of accepting and raising the child, which can lead to increased parenting stress and decreased perceived parental competence. Therefore, designing educational interventions based on parents' lived experiences can play an important role in improving their psychological adjustment. Aims: The present study aimed to determine the effectiveness of an educational package based on the lived experiences of challenges faced by parents with adopted children on parenting stress and perceived parental competence of mothers with adopted children. Methods: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest-follow-up design with a control group. The statistical population included all mothers with adopted children in Isfahan in 2025 who were identified through the Welfare Organization of the province. A total of 30 participants were selected using purposive sampling and randomly assigned to experimental (n=15) and control (n=15) groups. The experimental group received a 10-session (90 minutes each) educational package based on lived experiences, while the control group remained on a waiting list. Research instruments included the Parenting Stress Index-Short Form (Abidin, 1995) and the Perceived Competence Scale (Harter, 1985). Data were analyzed using repeated-measures ANOVA and Bonferroni post-hoc tests with SPSS-26. Results: The results showed that the educational package based on lived experiences significantly reduced parenting stress (F=218.84, P=0.001) and significantly increased perceived parental competence (F=233.66, P=0.001) in the experimental group compared to the control group. The effects of the intervention were maintained at the three-month follow-up (P>0.05), indicating the stability of the educational program's effectiveness. Conclusion: The educational package based on the lived experiences of mothers with adopted children can serve as an effective educational intervention for reducing parenting stress and enhancing perceived parental competence in mothers with adopted children. Implementation of this package in counseling centers, psychological service centers, family counseling centers, offices and centers under the supervision of the Welfare Organization, as well as authorized centers and institutions active in the field of adoption, can contribute to improving parents' mental health and enhancing the quality of parent-child interactions.</div> فرزندخواندگی, تجارب زیسته, استرس والدگری, ادراک شایستگی والدینی. adoption, lived experience, parenting stress, perceived competence 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3832-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Mostajeran مریم مستاجران m.mostajeran3146@iau.ir 1270104330 100319475328460051675 No Department of Psychology, ShK.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه روانشناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Ahmad Ghazanfari احمد غضنفری ahmadghazanfari1964@iau.ac.ir 1199050921 100319475328460051676 Yes Department of Psychology, ShK.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه روانشناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Mohammad Ghasemi pirbalouti محمد قاسمی پیربلوطی Mgh@iau.ac.ir 4623259021 100319475328460051677 No Department of Psychology, ShK.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه روانشناسی، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.