Journal of Psychological Science

fa اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت: مطالعه تک‌آزمودنی The Effectiveness of a Lived-Experience-Based Acceptance and Commitment Program on Social Anxiety and Academic Resilience in Students with Stuttering Disorder: A Single-Subject Study تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: لکنت یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی-تحولی دوران کودکی است که معمولاً در دوره‌های اولیه رشد ظاهر شده و غالباً در طول سال‌های تحصیل تداوم می‌یابد. این اختلال با پیامدهای روانشناختی متعددی از جمله اضطراب اجتماعی و کاهش تاب‌آوری تحصیلی همراه است که می‌تواند عملکرد تحصیلی و کیفیت کلی زندگی دانش‌آموزان را به طور قابل‌توجهی مختل کند. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت انجام شد. روش: این پژوهش از طرح تک‌آزمودنی با خطوط پایه چندگانه غیرهمزمان در بین شرکت‌کنندگان استفاده کرد. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم مبتلا به اختلال لکنت در شهر خوی، ایران، در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بود. سه شرکت‌کننده با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه اضطراب اجتماعی (کانر و همکاران، ۲۰۱۳) و پرسشنامه تاب‌آوری تحصیلی (ساموئلز، ۲۰۱۷) در مراحل خط پایه، مداخله و پیگیری جمع‌آوری شدند. برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته (بردل و همکاران، ۲۰۲۲) در طی هشت جلسه مداخله اجرا گردید. داده‌ها با استفاده از روش‌های تحلیل دیداری و گرافیکی تحلیل شدند. یافته ها: نتایج تحلیل دیداری نشان داد که برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته به طور معنی‌داری اضطراب اجتماعی را کاهش و تاب‌آوری تحصیلی را در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت افزایش داده است. این بهبودها در مرحله پیگیری نیز حفظ شد که نشان‌دهنده پایداری اثرات مداخله است. نتیجه‌گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد از طریق آموزش و تقویت راهبردها و فنون مؤثری همچون پذیرش، ذهن‌آگاهی، گسلش شناختی و اقدام متعهدانه، دانش‌آموزان را قادر می‌سازد تا دیدگاهی واقع‌بینانه نسبت به وضعیت خود پیدا کرده و بر پیامدهای منفی اختلال خویش غلبه کنند. بر این اساس، اجرای این برنامه برای افراد مبتلا به اختلال لکنت و سایر ناتوانی‌های تحولی توصیه می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Stuttering is one of the most prevalent neurodevelopmental disorders of childhood, commonly emerging during early developmental periods and frequently persisting throughout the school years. This condition is associated with numerous psychological consequences, including social anxiety and diminished academic resilience, which can significantly impair students' educational performance and overall quality of life. Aims: The present study aimed to investigate the effectiveness of a lived-experience-based acceptance and commitment therapy (ACT) program on social anxiety and academic resilience in students with stuttering disorder. Methods: The research adopted a single-subject design with a non-concurrent multiple baselines across participants. The statistical population comprised all senior high school students with stuttering disorder in Khoy City, Iran, during the 2021-2022 academic year. Three participants were selected through convenience sampling. Data were collected using the Social Anxiety Questionnaire (Connor et al., 2013) and the Academic Resilience Questionnaire (Samuels, 2017) at baseline, intervention, and follow-up stages. The lived-experience-based ACT program (Bardel et al., 2022) was delivered over eight intervention sessions. Data were analyzed using visual and graphical analysis methods. Results: The results of visual analysis revealed that the lived-experience-based ACT program significantly reduced social anxiety and significantly increased academic resilience among students with stuttering disorder. These improvements were maintained during the follow-up phase, indicating the sustainability of the intervention effects. Conclusion: Acceptance and commitment therapy, through teaching and enhancing effective strategies and techniques including acceptance, cognitive defusion, mindfulness, and committed action, enables students to develop a realistic perspective toward their condition and overcome the adverse consequences of their disorder. Accordingly, implementation of this program is recommended for individuals with stuttering disorder and other developmental disabilities.</div> برنامه تجربه زیسته محور پذیرش و تعهد, هیجان‌های تحصیلی مثبت و منفی, اختلال لکنت زبان, تک آزمودنی. acceptance and commitment therapy, social anxiety, academic resilience, stuttering disorder, single-subject 1 17 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3865-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Bardel محمد باردل mohammadbardel@gmail.com 2790156107 100319475328460051476 Yes Psychology Education and Counseling Department, Farhangian University of Tehran, Tehran, Iran. گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران. Louise McHugh لوییز مک هاگ louise.mchugh@ucd.ie 1111111111 100319475328460051477 No UCD School of Psychology, University College Dublin, Ireland. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه کالج، دوبلین، ایرلند.