آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
پاییز 1405(مهر)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. ، tourajhashemi@yahoo.com
چکیده: (43 مشاهده)
زمینه: اضطراب سلامت بر ابعاد مختلف زندگی افراد اثرات نامطلوبی دارد. پیشازاین، مطالعاتی درباره نقش عوامل مرتبط با آن صورتگرفته است، اما به نظر میرسد که مدلسازی جامعی از نقش میانجیگری نشخوار فکری در ارتباط با اضطراب سلامت، حساسیت اضطرابی و شدت نشانههای جسمانی ارائه نشده است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجیگر نشخوار فکری در رابطه بین حساسیت اضطرابی و شدّت نشانه جسمانی با اضطراب سلامت بود.
روش: پژوهش حاضر توصیفی - همبستگی از نوع معادلات ساختاری است. جامعۀ پژوهش شامل تمامی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی تهران در سال تحصیلی 1403-1404 تشکیل دادند که از بین آنها به روش خوشهای چندمرحلهای 403 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب سلامت (سالکوسکیس و همکاران،2002)، پرسشنامۀ حساسیت اضطرابی (فلوید و همکاران، 2005)، پرسشنامۀ تشدید جسمانی حسی (بارسکی و همکاران،1990) و پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2007) بود. دادهها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار)، همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری با نرمافزارهای SPSS-25 و AMOS-24 تحلیل شد. نقش میانجیگر با روش بوتاسترپ و سطح معناداری 05/0 آزمون گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است. حساسیت اضطرابی و شدّت نشانههای جسمانی رابطه مثبت و مستقیمی با اضطراب سلامت داشتند (به ترتیب 26/0= β،05/0p< و 24/0 β=،05/0p<). همچنین، این متغیرها بهصورت غیرمستقیم و با نقش میانجیگر نشخوار فکری با اضطراب سلامت مرتبط بودند (به ترتیب 10/0 β=،05/0 p< و 13/0 β=،05/0 p<).
نتیجهگیری: براساس نتایج پژوهش میتوان گفت که نشخوار فکری در ارتباط بین حساسیت اضطرابی و شدّت نشانههای جسمانی با اضطراب سلامت نقش میانجیگر دارد. این یافتهها اهمیت شناسایی و مداخله بر نشخوار فکری را در کاهش اضطراب سلامت نشان میدهد و میتواند مبنای طراحی برنامههای آموزشی و درمانی برای دانشجویان یا افراد دارای حساسیت اضطرابی بالا و علائم جسمانی برجسته قرار گیرد. بهکارگیری مداخلات شناختی - رفتاری برای کاهش نشخوار فکری میتواند از تشدید اضطراب سلامت پیشگیری کند.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجیگر نشخوار فکری در رابطه بین حساسیت اضطرابی و شدّت نشانه جسمانی با اضطراب سلامت بود.
روش: پژوهش حاضر توصیفی - همبستگی از نوع معادلات ساختاری است. جامعۀ پژوهش شامل تمامی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی تهران در سال تحصیلی 1403-1404 تشکیل دادند که از بین آنها به روش خوشهای چندمرحلهای 403 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب سلامت (سالکوسکیس و همکاران،2002)، پرسشنامۀ حساسیت اضطرابی (فلوید و همکاران، 2005)، پرسشنامۀ تشدید جسمانی حسی (بارسکی و همکاران،1990) و پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2007) بود. دادهها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار)، همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری با نرمافزارهای SPSS-25 و AMOS-24 تحلیل شد. نقش میانجیگر با روش بوتاسترپ و سطح معناداری 05/0 آزمون گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است. حساسیت اضطرابی و شدّت نشانههای جسمانی رابطه مثبت و مستقیمی با اضطراب سلامت داشتند (به ترتیب 26/0= β،05/0p< و 24/0 β=،05/0p<). همچنین، این متغیرها بهصورت غیرمستقیم و با نقش میانجیگر نشخوار فکری با اضطراب سلامت مرتبط بودند (به ترتیب 10/0 β=،05/0 p< و 13/0 β=،05/0 p<).
نتیجهگیری: براساس نتایج پژوهش میتوان گفت که نشخوار فکری در ارتباط بین حساسیت اضطرابی و شدّت نشانههای جسمانی با اضطراب سلامت نقش میانجیگر دارد. این یافتهها اهمیت شناسایی و مداخله بر نشخوار فکری را در کاهش اضطراب سلامت نشان میدهد و میتواند مبنای طراحی برنامههای آموزشی و درمانی برای دانشجویان یا افراد دارای حساسیت اضطرابی بالا و علائم جسمانی برجسته قرار گیرد. بهکارگیری مداخلات شناختی - رفتاری برای کاهش نشخوار فکری میتواند از تشدید اضطراب سلامت پیشگیری کند.
شمارهی مقاله: 4
فهرست منابع
1. حسنی، جعفر (1389). خصوصیات روان سنجی پرسشنامه ی نظم جویی شناختی هیجان. مجله روانشناسی بالینی، 7(7)، 84-73. DOI:10.22075/jcp.2017.2031
2. مشهدی، علی؛ قاسم پور، عبدالله؛ اکبری، ابراهیم؛ ایل بیگی، رضا و حسن زاده، شهناز (1392). نقش حساسیت اضطرابی و تنظیم هیجانی در پیش بینی اختلال اضطراب اجتماعی دانشجویان. دانش و پزوهش در روانشناسی کاربردی، 14(2)، 99-89. https://sanad.iau.ir/en/Article/891703
3. نرگسی، فریده؛ ایزدی، فاطمه؛ کریمینژاد، کلثوم و رضایی شریف، علی (1396). بررسی اعتبار و روایی نسخه فارسی پرسشنامه اضطراب سلامت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. فصلنامه اندازهگیری تربیتی، 7(27)، 147-160.https://doi.org/10.22054/jem.2017.19621.1495
4. هاشمی نصرتآبادی، تورج؛ محمودعلیلو، مجید و یوسفی کله خان، زهرا (1402). نقش تجارب آسیب زای دوران کودکی، سبک دلبستگی و باورهای فراشناختی در پیش بینی نشانههای اختلال اضطراب بیماری در دانشجویان دانشگاه تبریز: یک مطالعه مقطعی. مجله تصویر سلامت، 14(2)، 209-221. doi: 10.34172/doh.2023.16
5. Hashemi Nosrat Abad, T., Alilou, M. M., & Kalekhaneh, Z. Y. (2023). The Role of Childhood Traumatic Experiences, Attachment Styles, and Metacognitive Beliefs in Predicting Symptoms of Illness Anxiety Disorder among Students of University of Tabriz: A Cross-Sectional Study. Depiction of Health, 14(2), 209-221. (in Persian) https://doi.org/10.34172/doh.2023.16
6. Aghayousefi, A., Oraki, M., Mohammadi, N., Farzad, V., Daghaghzadeh, H. (2015). Reliability and validity of the Farsi version of the somatosensory amplification scale. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 9(3), e233. https://brieflands.com/articles/ijpbs-233.html
7. Amarneh, D. Y., Zvolensky, M. J., Storch, E. A., & Viana, A. G. (2025). Cognitive Predictors of Internalizing Symptoms in Clinically Anxious Youth. Cognitive Therapy and Research, 1-15. https://doi.org/10.1007/s10608-025-10612-2
8. Anderberg, J. L., Baker, L. D., Kalantar, E. A., & Berghoff, C. R. (2024). Cognitive fusion accounts for the relation of anxiety sensitivity cognitive concerns and rumination. Current Psychology, 43(5), 4475-4481. https://link.springer.com/article/10.1007/s12144-023-04674-2
9. Arnáez, S., García‐Soriano, G., López‐Santiago, J., & Belloch, A. (2021). Illness‐related intrusive thoughts and illness anxiety disorder. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 94(1), 63-80.
10. Barsky, A. J., Wyshak, G., Klerman, G. L. (1990). The somatosensory amplification scale and its relationship to hypochondriasis. Journal of Psychiatric Research, 24(4), 323-334. https://doi.org/10.1016/0022-3956(90)90004-A
11. Baek, I. C., Lee, E. H., & Kim, J. H. (2019). Differences in anxiety sensitivity factors between anxiety and depressive disorders. Depression and Anxiety, 36(10), 968-974. https://doi.org/10.1002/da.22948
12. Bobevski, I., Clarke, D. M., & Meadows, G. (2016). Health anxiety and its relationship to disability and service use: findings from a large epidemiological survey. Psychosomatic medicine, 78(1), 13-25. https://doi.org/10.1097/PSY.0000000000000252
13. Bolton, D., & Gillett, G. (2019). Biopsychosocial conditions of health and disease. In The biopsychosocial model of health and disease: New philosophical and scientific developments (pp. 109-145). Cham: Springer International Publishing. DOI: 10.1007/978-3-030-11899-0
14. Clausen, B. K., Shepherd, J. M., Rogers, A. H., Garey, L., Redmond, B. Y., Heggeness, L., & Zvolensky, M. J. (2025). Anxiety sensitivity in terms of mental health among a racially and ethnically diverse sample of sexual minority college students. Journal of American college health, 73(5), 1887-1894. https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2277191
15. Cox, B. J., Enns, M. W., & Taylor, S. (2001). The effect of rumination as a mediator of elevated anxiety sensitivity in major depression. Cognitive Therapy and research, 25(5), 525-534. https://link.springer.com/article/10.1023/a:1005580518671
16. Fergus, T. A., & Bardeen, J. R. (2013). Anxiety sensitivity and intolerance of uncertainty: Evidence of incremental specificity in relation to health anxiety. Personality and Individual Differences, 55(6), 640-644. https://doi.org/10.1016/j.paid.2013.05.016
17. Floyd, M., Garfield, A., & LaSota, M. T. (2005). Anxiety sensitivity and worry. Personality and Individual Differences, 38(5), 1223-1229. https://doi.org/10.1016/j.paid.2004.08.005
18. French, J. H., & Hameed, S. (2023). Illness anxiety disorder. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554399/
19. Garnefski, N., & Kraaij, V. (2007). The cognitive emotion regulation questionnaire. European journal of psychological assessment, 23(3), 141-149. https://doi.org/10.1027/1015-5759.23.3.141
20. Hasani, J. (2010). The Psychometric Properties of the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ). Journal of Clinical Psychology, 2(3), 73-84. (in Persian) https://doi.org/10.22075/jcp.2017.2031
21. Hashemi, S., Hosseinnezhad, S., Dini, S., Griffiths, M., Lin, C., & Pakpour, A. (2020). The mediating effect of the cyberchondria and anxiety sensitivity in the association between problematic internet use, metacognition beliefs, and fear of COVID-19 among Iranian online population. Heliyon, 6, e05135. https://doi.org/10.1016/j.paid.2004.08.005
22. Holden, M. L., Gooi, C. H., Antognelli, S., Joubert, A., Sabel, I., Stavropoulos, L., & Newby, J. M. (2025). Symptom Attributions in Illness Anxiety Disorder. Journal of Clinical Psychology. https://doi.org/10.1002/jclp.23765
23. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural equation modeling: a multidisciplinary journal, 6(1), 1-55. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10705519909540118
24. Kefeli Col, B., Gumusler Basaran, A., & Genc Kose, B. (2025). The Relationship Between E-Health Literacy, Health Anxiety, Cyberchondria, and Death Anxiety in University Students That Study in Health Related Department. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 1581-1595. https://doi.org/10.2147/JMDH.S513017
25. Kikas, K., Werner-Seidler, A., Upton, E., & Newby, J. (2024). Illness anxiety disorder: a review of the current research and future directions. Current Psychiatry Reports, 26(7), 331-339. https://doi.org/10.1007/s11920-024-01507-2
26. Lebel, S., Mutsaers, B., Tomei, C., Leclair, C. S., Jones, G., Petricone-Westwood, D.,... & Dinkel, A. (2020). Health anxiety and illness-related fears across diverse chronic illnesses: A systematic review on conceptualization, measurement, prevalence, course, and correlates. Plos one, 15(7), e0234124. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234124
27. Li, Y. R., Bailey, R., & Lee, W. L. (2025). Exploring the mediating role of metacognitions in the link between somatosensory amplification and health anxiety among college students. Mental Health and Social Inclusion https://doi.org/10.1108/MHSI-01-2025-0013
28. Liu, M., Liu, S., Liu, A., & Wu, X. (2025). Patterns of Adversity from Family, Peers, and Teachers in Chinese Adolescents: Predicting Complex Posttraumatic Stress Disorder Symptoms Through Positive Reappraisal and Rumination. Research on Child and Adolescent Psychopathology, 1-14. https://doi.org/10.1007/s10802-025-01294-1
29. MacDonald, S. E., Becker, C. R., & MacNamara, A. (2025). Amygdala-insula response to neutral stimuli and the prospective prediction of anxiety sensitivity. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 111384. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2025.111384
30. Mashhadi, A., Gasempoor, A., Akbari, E., ElBeigi, R., & Hasanzadeh, S. (2013). The role of anxiety sensitivity and emotion regulation in prediction of student’s social anxiety disorder. Knowledge Research Applied Psychology, 14(2), 89-99. (in Persian) https://sanad.iau.ir/en/Article/891703
31. Nargesi, F., Izadi, F., Kariminejad, K., & Rezaii Sharif, A. (2017). The investigation of the reliability and validity of Persian version of Health anxiety questionnaire in students of Lorestan University of Medical Sciences. Quarterly of Educational Measurement, 8(27), 147-160. (in Persian) https://doi.org/10.22054/jem.2017.19621.1495
32. Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on psychological science, 3(5), 400-424. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x
33. Reiss, S. (1991). Expectancy model of fear, anxiety, and panic. Clinical psychology review, 11(2), 141-153. https://doi.org/10.1016/0272-7358(91)90092-9
34. Riaz S, Mitchell O, Roddy D, Connaughton M. (2025). Functional Connectivity in the Default Mode Network During Rumination in Depression: A Systematic Review. BJPsych Open;11(S1):S62-S63. https://doi.org/10.1192/bjo.2025.10214
35. Ricci, A., Bonini, S., Continanza, M., Turano, M. T., Puliti, E. M., Finocchietti, A., & Bertolucci, D. (2016). Worry and anger rumination in fibromyalgia syndrome. Reumatismo, 68(4), 195-198. https://doi.org/10.4081/reumatismo.2016.896
36. Salkovskis, P. M., Rimes, K. A., Warwick, H. M., & Clark, D. (2002). The Health Anxiety Inventory: development and validation of scales for the measurement of health anxiety and hypochondriasis. Psychological medicine, 32(5), 843-853. https://doi.org/10.1017/S0033291702005822
37. Seyed Alitabar, S. H., & Goli, F. (2024). Exploring the Predictive Role of Body Image and Rumination on Somatic Symptom Severity: A Quantitative Analysis. International Journal of Body, Mind & Culture (2345-5802), 11(3). https://doi.org/10.22122/ijbmc.v11i3.689
38. Smith, J. M., & Alloy, L. B. (2009). A roadmap to rumination: A review of the definition, assessment, and conceptualization of this multifaceted construct. Clinical psychology review, 29(2), 116-128. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2008.10.003
39. Soleimani Babadi, Faez, Klivand, Marzieh, Derakhshani, Mehdi, Saki Darbashi, Fatemeh, Nemati, Zeinab. The role of the components of anxiety sensitivity, intolerance of uncertainty and metacognitive beliefs related to health in predicting health anxiety. Recent advances in psychology, educational sciences and education. 1401; 50 (5):205-216. (in Persian) https://www.jonapte.ir/fa/showart-5c60735f4069a96a62f9cff9f075461e
40. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using Multivariate Statistics (5th ed.). New York: Allyn and Bacon.
41. Tamm, G., Koster, E. H., & Hoorelbeke, K. (2024). Multiple paths to rumination within a network analytical framework. Scientific reports, 14(1), 10874. https://doi.org/10.1038/s41598-024-61469-6
42. Taylor, S. (1995). Anxiety sensitivity: Theoretical perspectives and recent findings. Behaviour research and therapy, 33(3), 243-258. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00063-P
43. Wells, A., & Matthews, G. (1996). Modelling cognition in emotional disorder: The S-REF model. Behaviour Research and Therapy, 34, 881-888. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(96)00050-2
44. Yang, H., Zhao, X., Fang, J., & Elhai, J. D. (2023). Relations between anxiety sensitivity’s cognitive concerns and anxiety severity: brooding and reflection as serial multiple mediators. Current Psychology, 42(11), 9218-9224. https://doi.org/10.1007/s12144-021-02195-4
45. Yang, X., Gu, D., Wu, J., Liang, C., Ma, Y., & Li, J. (2021). Factors influencing health anxiety: The stimulus–organism–response model perspective. Internet Research, 31(6), 2033-2054. https://doi.org/10.1108/INTR-10-2020-0604
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)