Journal of Psychological Science

fa مقایسۀ تأثیر الگوی یادگیری زایشی و راهبرد نقشه مفهومی بر یادگیری و یادداری درس زیست‌شناسی در دانش‌آموزان دختر دورۀ دوم متوسطه Comparison of the Effect of Generative Learning Model and Concept Map Strategy on Learning and Retention of Biology Lesson of High School Female Students تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: کاهش یادگیری و یادداری و اُفت تحصیلی ناشی از آن، باعث بروز مشکلاتی در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان می‌شود. علی‌رغم این که در مطالعات پیشین، اثربخشی الگوی یادگیری زایشی و راهبرد نقشه مفهومی بر متغیرهای مختلف تأیید شده است، اما در مورد تأثیر این دو مدل بر یادگیری و یادداری درس زیست‌شناسی در دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه شکاف پژوهشی وجود دارد. هدف: هدف این پژوهش، مقایسۀ تأثیر الگوی یادگیری زایشی و راهبرد نقشه مفهومی بر یادگیری و یادداری درس زیست‌شناسی در دانش‌آموزان دختر دورۀ دوم متوسطه بود. روش: روش این پژوهش، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر پایۀ یازدهم دورۀ دوم متوسطه در مدارس دولتی ناحیۀ 1 شهر شیراز در سال تحصیلی 1402-1401 بود. حجم نمونۀ آماری با استفاده از نرم‌افزار G*Power 45 نفر در نظر گرفته شد که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش، آزمون‌های محقق ساختۀ یادگیری درس زیست‌شناسی و یادداری درس زیست‌شناسی بود. برای گروه آزمایش اول، الگوی یادگیری زایشی و برای گروه آزمایش دوم نیز راهبرد نقشۀ مفهومی در طی 9 جلسۀ هفتگی 90 دقیقه‌ای اجرا شد. هم‌چنین برای تحلیل داده‌های پژوهش از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نسخۀ 24 نرم افزار SPSS استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد، تفاوت بین میزان یادگیری و یادداری در گروه‌های آزمایش و گواه معنادار بود (۰۰۱/۰P<). هم‌چنین نتایج آزمون تعقیبی بنفرونی در این پژوهش نشان داد که میزان اثربخشی الگوی یادگیری زایشی بر یادگیری و یادداری درس زیست‌شناسی، نسبت به راهبرد نقشه مفهومی، به طور معناداری بیشتر بود (001/0>P). نتیجه‌گیری: باتوجه‌به یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان گفت آموزش الگوی یادگیری زایشی در بهبود یادگیری و یادداری دانش‌آموزان نقش بسزایی دارد، از این رو پیشنهاد می‌شود در برنامه‌های آموزش کوتاه مدت، زمینۀ لازم جهت آشنایی دبیران زیست‌شناسی با الگوی یادگیری زایشی فراهم شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Decreased learning and retention, and the resulting academic decline, cause problems in students' academic performance. Although previous studies have confirmed the effectiveness of the generative learning model and the concept map strategy on various variables, there is a research gap regarding the effect of these two model on learning and retention biology lessons in high school female students. Aims: The aim of this study was to compare the effects of the generative learning model and the concept map strategy on learning and retention biology lessons in high school female students. Methods: The method of this study was a Quasi-experimental pretest-posttest with a control group and a one-month follow-up. The statistical population of the study included all female students in the eleventh grade of the high school in public schools in District 1 of Shiraz city in the academic year 2022-2023. The statistical sample size was 45 people using G*Power software, who were selected using purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups and a control group (15 people in each group). The data collection tools in this study were researcher-made tests of biology lesson learning and biology lesson retention. For the first experimental group, the generative learning model and for the second experimental group, the concept map strategy were implemented during 9, 90-minute weekly sessions. Also, to analyze the research data, the variance analysis with repeated measurement and SPSS software version 24 were used. Results: The results showed that the difference between the learning and retention rates in the experimental and control groups was significant (P<0.001). Also, the results of the Bonferroni post hoc test in this study showed that the efficacy of the generative learning model on learning and retention of biology lessons was significantly higher than the concept map strategy (P<0.001). Conclusion: According to the findings of the present study, it can be said that teaching the generative learning model plays a significant role in improving students' learning and retention. Therefore, it is suggested in short-term training programs provide the necessary background for biology teachers to become familiar with the generative learning model.</div> الگوی یادگیری زایشی, راهبرد نقشه مفهومی, یادگیری, یادداری, درس زیست شناسی. generative learning model, concept map strategy, learning, retention, biology lesson. 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2644-1&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Ruzbehi میترا روزبهی mitra_ruzbehi@yahoo.com 2571750402 100319475328460051483 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Hadi keramati هادی کرامتی keramati@khu.ac.ir 1234567891 100319475328460051482 Yes Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Javad Kavousian جواد کاووسیان j.kavousian@khu.ac.ir 100319475328460051485 100319475328460051485 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Hamidreza Hassanabadi حمیدرضا حسن آبادی dr_hassanabadi@khu.ac.ir 100319475328460051484 100319475328460051484 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology & Educational Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.