اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت: مطالعه تک‌آزمودنی

باردل, محمد; مک هاگ, لوییز

doi:10.66224/jps.25.163.1

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 25، شماره 163 - ( پاییز 1405(مهر)، 1405 ) جلد 25 شماره 163 صفحات 17-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.66224/jps.25.163.1

Mendeley

Zotero

RefWorks

Bardel M, McHugh L. (2026). The Effectiveness of a Lived-Experience-Based Acceptance and Commitment Program on Social Anxiety and Academic Resilience in Students with Stuttering Disorder: A Single-Subject Study. Journal of Psychological Science. 25(163), : 1 doi:10.66224/jps.25.163.1
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3665-fa.html

باردل محمد، مک هاگ لوییز.(1405). اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت: مطالعه تک‌آزمودنی مجله علوم روانشناختی 25 (163) :17-1 10.66224/jps.25.163.1

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3665-fa.html

اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت: مطالعه تک‌آزمودنی

محمد باردل^*

، لوییز مک هاگ

گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران. ، mohammadbardel@gmail.com

چکیده: (80 مشاهده)

زمینه: لکنت یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی-تحولی دوران کودکی است که معمولاً در دوره‌های اولیه رشد ظاهر شده و غالباً در طول سال‌های تحصیل تداوم می‌یابد. این اختلال با پیامدهای روانشناختی متعددی از جمله اضطراب اجتماعی و کاهش تاب‌آوری تحصیلی همراه است که می‌تواند عملکرد تحصیلی و کیفیت کلی زندگی دانش‌آموزان را به طور قابل‌توجهی مختل کند.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) با رویکرد تجربه‌زیسته بر اضطراب اجتماعی و تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت انجام شد.
روش: این پژوهش از طرح تک‌آزمودنی با خطوط پایه چندگانه غیرهمزمان در بین شرکت‌کنندگان استفاده کرد. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم مبتلا به اختلال لکنت در شهر خوی، ایران، در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بود. سه شرکت‌کننده با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه اضطراب اجتماعی (کانر و همکاران، ۲۰۱۳) و پرسشنامه تاب‌آوری تحصیلی (ساموئلز، ۲۰۱۷) در مراحل خط پایه، مداخله و پیگیری جمع‌آوری شدند. برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته (بردل و همکاران، ۲۰۲۲) در طی هشت جلسه مداخله اجرا گردید. داده‌ها با استفاده از روش‌های تحلیل دیداری و گرافیکی تحلیل شدند.
یافته ها: نتایج تحلیل دیداری نشان داد که برنامه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با رویکرد تجربه‌زیسته به طور معنی‌داری اضطراب اجتماعی را کاهش و تاب‌آوری تحصیلی را در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال لکنت افزایش داده است. این بهبودها در مرحله پیگیری نیز حفظ شد که نشان‌دهنده پایداری اثرات مداخله است.
نتیجه‌گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد از طریق آموزش و تقویت راهبردها و فنون مؤثری همچون پذیرش، ذهن‌آگاهی، گسلش شناختی و اقدام متعهدانه، دانش‌آموزان را قادر می‌سازد تا دیدگاهی واقع‌بینانه نسبت به وضعیت خود پیدا کرده و بر پیامدهای منفی اختلال خویش غلبه کنند. بر این اساس، اجرای این برنامه برای افراد مبتلا به اختلال لکنت و سایر ناتوانی‌های تحولی توصیه می‌شود.

شماره‌ی مقاله: 1

واژه‌های کلیدی: برنامه تجربه زیسته محور پذیرش و تعهد، هیجان‌های تحصیلی مثبت و منفی، اختلال لکنت زبان، تک آزمودنی.

متن کامل [PDF 957 kb] (18 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1405/5/25 | پذیرش: 1405/6/27 | انتشار: 1405/7/1

فهرست منابع

1. Aghili, M., Poorbahman, Z., & Babaee, E. (2025). Comparing the effectiveness of acceptance and commitment-based therapy and compassion-focused therapy on basic psychological needs, maladaptive magnification, and stress coping strategies in patients with lupus. Psychological Achievements, 32(1), 215-240. https://doi.org/10.22055/psy.2023.44152.3069

2. American Psychiatric Association. (2023). Understanding mental disorders: Your guide to DSM-5-TR®. American Psychiatric Pub.https://www.google.com/books/edition/Understanding_Mental_Disorders/bR3dEAAAQBAJ

3. Ansari, H. (2019). The effectiveness of acceptance and commitment therapy on psychological flexibility, emotion regulation, and psychological adjustment in individuals with stuttering disorder. Journal of New Advances in Behavioral Sciences, 3(26), 83–98. (No DOI assigned; available at https://www.magiran.com/paper/1915483)

4. Aghili, M., Poorbahman, Z., & Babaee, E. (2025). Comparing the effectiveness of acceptance and commitment-based therapy and compassion-focused therapy on basic psychological needs, maladaptive magnification, and stress coping strategies in patients with lupus. Psychological Achievements, 32(1), 215–240. https://doi.org/10.22055/psy.2023.44152.3069

5. Bahreini, Z., & Sanagouye-Moharer, G. H. (2019). Effectiveness of acceptance and commitment therapy on psychological well-being and resiliency of abandoned adolescents. Community Health (Salāmat-i ijtimāī) , 6(1), 70–79. https://doi.org/10.22037/ch.v6i1.20881

6. Balci, M. C., Karaca, M., Selamioglu, A., Korbeyli, H. K., Durmus, A., Ak, B., & Gokcay, G. F. (2024). A different perspective into clinical symptoms in CPT I deficiency. Molecular Genetics and Metabolism Reports, 38, 101032. https://doi.org/10.1016/j.ymgmr.2023.101032

7. Bardel, M., Badri Gargarigargari, R., Nemati, Sh., & Vahedi, Sh. (2024). Acceptance and commitment training program for students with stuttering disorders: A synthetic research approach. Knowledge & Research in Applied Psychology, 25(95), 101–113. https://www.magiran.com/p2765960

8. Beilby, J. M., Byrnes, M. L., & Yaruss, J. S. (2012). Acceptance and commitment therapy for adults who stutter: Psychosocial adjustment and speech fluency. Journal of Fluency Disorders, 37(4), 289–299. https://doi.org/10.1016/j.jfludis.2012.05.003

9. Berchiatti, M., Badenes-Ribera, L., Ferrer, A., Longobardi, C., & Gastaldi, F. G. M. (2020). School adjustment in children who stutter: The quality of the student-teacher relationship, peer relationships, and children’s academic and behavioral competence. Children and Youth Services Review, 116, 105226. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105226

10. Bergman, M., & Keitel, M. A. (2020). At the heart of meaning-making: An acceptance and commitment approach to developing adaptive meaning following acute cardiac events. In Navigating life transitions for meaning (pp. 145–164). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818849-1.00009-6

11. Cannon, C. J., Makol, B. A., Keeley, L. M., Qasmieh, N., Okuno, H., Racz, S. J., & De Los Reyes, A. (2022). A paradigm for understanding adolescent social anxiety with unfamiliar peers: Conceptual foundations and directions for future research. Clinical Child and Family Psychology Review, 25, 1–27. https://doi.org/10.1007/s10567-022-00391-7

12. Den Hoed, J., & Fisher, S. E. (2020). Genetic pathways involved in human speech disorders. Current Opinion in Genetics & Development, 65, 103–111. https://doi.org/10.1016/j.gde.2020.05.012

13. Eising, E., Carrion-Castillo, A., Vino, A., Strand, E. A., Jakielski, K. J., Scerri, T. S.,... & Francks, C. (2019). A set of regulatory genes co-expressed in embryonic human brain is implicated in disrupted speech development. Molecular Psychiatry, 24(7), 1065–1078. https://doi.org/10.1038/s41380-018-0020-x

14. Frisby, B. N., Hosek, A. M., & Beck, A. C. (2020). The role of classroom relationships as sources of academic resilience and hope. Communication Quarterly, 68(3), 289–305. https://doi.org/10.1080/01463373.2020.1775099

15. Gillard, D., Flaxman, P., & Hooper, N. (2018). Acceptance and commitment therapy: Applications for educational psychologists within school. Educational Psychology in Practice, 34(3), 272–281. https://doi.org/10.1080/02667363.2018.1446911

16. Harris, R. (2006). Embracing your demons: An overview of acceptance and commitment therapy. Psychotherapy in Australia, 12(4), 2–8. https://actmindfully.com.au/upimages/Dr_Russ_Harris_-_A_Non-technical_Overview_of_ACT

17. Hayes, S. C., Levin, M. E., Plumb-Vilardaga, J., Villatte, J. L., & Pistorello, J. (2013). Acceptance and commitment therapy and contextual behavioral science: Examining the progress of a distinctive model of behavioral and cognitive therapy. Behavior Therapy, 44(2), 180–198. https://doi.org/10.1016/j.beth.2009.08.002

18. Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44(1), 1–25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006

19. Hildebrand, M. S., Jackson, V. E., Scerri, T. S., & Webster, R. (2020). Severe childhood speech disorder: Gene discovery highlights transcriptional dysregulation. Neurology, 94(20), e2148–e2167. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000009441

20. Johnson, D., & Bennett, R. (2023). Acceptance and commitment therapy: Responses to frequently asked questions. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003364993

21. Khorramnia, S., Taheri, A. A., Mohammadpour, M., Foroughi, A. A., & Karimzadeh, Y. (2021). The effectiveness of acceptance and commitment therapy on interpersonal sensitivity and psychological flexibility in students with social anxiety disorder: A clinical trial study. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 8(1), 15–27. https://doi.org/10.32598/shenakht.8.1.15

22. Kikuchi, Y., Kenjo, M., Yoshida, E., Takahashi, S., Murakami, D., Yamaguchi, Y.,... & Umezaki, T. (2023). Social anxiety disorder in adolescents who stutter: A risk for school refusal. Pediatrics International, 65(1), e15622. https://doi.org/10.1111/ped.15622

23. Kim, H. J., & Lee, Y. M. (2020). The influence of optimism and academic resilience on the major satisfaction among undergraduate nursing students. The Journal of the Korea Contents Association, 20(1), 692–700. https://doi.org/10.5392/JKCA.2020.20.01.692

24. Lahdelma, P., Tolonen, M., Kiuru, N., & Hirvonen, R. (2022). The role of adolescents’ and their parents’ temperament types in adolescents’ academic emotions: A goodness-of-fit approach. Child & Youth Care Forum. https://doi.org/10.1007/s10566-020-09582-1

25. Mei, C., Fedorenko, E., Amor, D. J., Boys, A., & Morgan, A. T. (2018). Deep phenotyping of speech and language skills in individuals with 16p11.2 deletions. European Journal of Human Genetics, 26(5), 676–686. https://doi.org/10.1038/s41431-018-0102-x

26. Milic, M. I., Carl, T., & Rapee, R. M. (2020). Similarities and differences between young children with selective mutism and social anxiety disorder. Behaviour Research and Therapy, 133, 103696. https://doi.org/10.1016/j.brat.2020.103696

27. Murphy, T., van Tilburg, M. A., & Levy, R. L. (2024). Pain disorder interventions: Cognitive behavior therapy and acceptance and commitment therapy. In Pediatric psychogastroenterology (pp. 198–210). https://doi.org/10.4324/9781003308683-18

28. Momeni, K., & Mahmoudi, N. (2020). The effectiveness of emotion regulation strategies training on anxiety sensitivity symptoms in students with social anxiety disorder. Journal of Knowledge and Research in Applied Psychology, 21(81), 51–61. https://doi.org/10.29252/NIRP.JPCP.5.4.263

29. Neumann, Y. (2024). A case study of bilingual neurogenic stuttering: Measures of fluency, emotion, and articulation rate. Journal of Communication Disorders, 107, 106385. https://doi.org/10.1016/j.jcomdis.2023.106385

30. Omidvar, A., Gharibzadeh, R., & Azizinejad, B. (2021). Comparison of resilience, hardiness, academic achievement and academic procrastination in students with and without learning disabilities. Journal of Exceptional Children, 21(1), 91–102. http://joec.ir/article-1-861-en.html

31. Pasyar, S., Baghooli, H., Barzegar, M., & Sohrabi, N. (2023). Comparing the effectiveness of acceptance and commitment therapy and mindfulness-based stress reduction program on negative feedback, health anxiety, psychological well-being, and body image in women undergoing mastectomy. Psychological Achievements, 30(1), 285–314. https://doi.org/10.22055/psy.2023.43119.2969

32. Polk, K. L., Schoendorff, B., Webster, M., & Olaz, F. O. (2018). The ACT matrix: A new approach to building psychological flexibility across settings and populations. New Harbinger Publications. https://library.yazd.ac.ir/dl/search/default.aspx?Term=10349&Field=0&DTC=124

33. Reilly, E. D., Ritzert, T. R., Scoglio, A. A. J., Mote, J., & Kelly, M. M. (2019). A systematic review of values measures in acceptance and commitment therapy research. Journal of Contextual Behavioral Science, 12, 290–304. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2019.02.001

34. Saeedmanesh, S., & Babaei, Z. (2019). The effectiveness of group therapy based on acceptance and commitment on anxiety and self-esteem in adolescents aged 14 to 18 years with stuttering. Journal of Disability Studies, 7, 56–65. https://jrrs.mui.ac.ir/jufile?ar_sfile=1738

35. Samuels, W. E. (2017). Development of a non-intellective measure of academic success: Towards the quantification of resilience [Doctoral dissertation, The University of Texas at Arlington]. http://edcbmj.ir/article-1-1216-en.html

36. Seçer, İ., & Ulaş, S. (2020). The mediator role of academic resilience in the relationship of anxiety sensitivity, social and adaptive functioning, and school refusal with school attachment in high school students. Frontiers in Psychology, 11, 557. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00557

37. Sedighrad, G., Askary, P., Heydari, A., & Seraj Khorami, N. (2021). Effectiveness of acceptance-commitment therapy on behaviour impulsivity, alexithymia and disappointment in depression patients. Psychological Achievements, 28(2), 201–218. https://doi.org/10.22055/psy.2021.36514.2664

38. Shahmiri, N., Asadi, J., Azizi Ziabari, L. S., & Abdollahzadeh, H. (2024). Effectiveness of acceptance and commitment therapy (ACT) on social physique anxiety, impulsive behaviors, and emotional self-regulation of obese people. Psychological Achievements. https://doi.org/10.22055/psy.2024.46090.3216

39. Soulok, S. (2020). The comparison of effectiveness of therapy based on Glaser choice theory and acceptance and commitment therapy on life expectancy and resilience of women heading households in Tehran city. Journal of New Advances in Behavioral Sciences, 5(46), 12–27. http://www.magiran.com/p2170815

40. Tanha Doost, K., Bezi, M., Ghaffari Jam, M., Ansari Haghighi, F., & Amo Jovadi Langroudi, F. (2021). The effect of group psychotherapy based on acceptance and commitment on loneliness and social adjustment of girls with social anxiety disorder. Journal of Psychiatric Nursing, 9(1), 32–42. http://ijpn.ir/article-1-1617-en.html

41. Zimmer-Gembeck, M. J. (2020). Introduction to the special section: Mindfulness in me and in you—Measurement, development, and implications for adolescents’ emotional and academic resilience. International Journal of Behavioral Development, 44(1), 1–4. https://doi.org/10.1177/0165025419888617